Зулҳижжа, бу “зиёрат ойи” деб таржима қилинган, Исломда Муҳаррам, Ражаб ва Зул-қаъда билан бир қаторда тўртта муқаддас  ойлардан биридир. Қуръони Каримда шундай дейилган: Албатта, Аллоҳ ҳузуридаги ойларнинг сони (йилда) ўн иккидир. Аллоҳнинг осмонлар ва ерни яратган кунидаги (Муҳофаза қилинган) китобида шундай ёзилган. Улардан тўрттаси ҳаромдир (Зул-қаъда, Зул-ҳижжа, Муҳаррам ва Ражаб). Бу ойларда ҳарбий ҳаракатлар тақиқланган эди. Сўнгра бу амр кўпчилик уламолар фикрига кўра бекор бўлиб, ойларнинг ҳаромлиги, улардаги ибодат ва гуноҳлардан тийилиш учун алоҳида ажр маъносини билдира бошлади. Бинобарин, бу ойларда қилинган гуноҳлар оғирроқ саналиб, яхши амаллар кўпроқ савоб келтиради. “Зулҳижжа” номи ойнинг асосий хусусиятини акс эттиради – бу миллионлаб мусулмонлар ислом динининг беш арконидан бири бўлган муқаддас Макка шаҳрига ҳаж зиёрат қиладиган вақтдир. Бу ой, шунингдек, Иброҳим пайғамбар алайҳиссаломнинг Аллоҳ таолога иймон ва бўйсуниш рамзи бўлган Қурбон ҳайити - Қурбон байрами сифатида ҳам танилган. Зулҳижжа - мусулмонлар тавба қилиш, ўзини яхшилаш ва Аллоҳ билан алоқани мустаҳкамлаш учун ҳаракат қиладиган руҳий янгиланиш даври. 

Бу ойнинг биринчи ўн кунлиги айниқса қадрлидир, бунга Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: “Аллоҳга солиҳ амаллар шу кунлардан яъни Зулҳижжанинг биринчи ўн кунлигидан суюклироқ бўлган кунлар йўқ” Имом Бухорий ҳадислари далолат беради. Бу кунлар муҳимлиги жиҳатидан ҳатто Рамазоннинг охирги ўн кунлиги билан солиштирилади, Қадр кечаси бундан мустасно. Биринчи ўн кунлик хусусиятлари Зулҳижжа ойининг биринчи ўн кунлиги муборак ҳисобланади ва мусулмонлар бу даврда ибодатларини кучайтиришга даъват этилади. Баъзи ибодатларни бажариш тавсия этилади.  Рўза биринчи тўққиз кун, айниқса Арафа куни Зулҳижжа ойининг 9-куни рўза тутиш катта савоб келтиради. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Арафа кунининг рўзаси икки йил – ўтган ва кейинги йил гуноҳларининг мағфират қилинишига ёрдам беради” (Муслим). Шуни таъкидлаш керакки, Қурбон ҳайити куни (10-кун) байрам куни бўлгани учун рўза тутиш тақиқланади. Қуръон ва зикр ўқиш, такбир (Аллоҳу Акбар), тасбиҳ (Субҳаналлоҳ) ва таҳлил (Ла илаҳа иллаллоҳ) билан Аллоҳни тез-тез зикр қилиш айниқса рағбатлантирилади. 9-дан 13-кунигача ҳар бир фарз намоздан кейин такбир-ташриқ айтилади: “Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Ла илаҳа иллаллоҳу валлаҳу акбар, Аллоҳу Акбар ва лиллаҳил ҳамд. 

Садақа  бериш жамият билан алоқани мустаҳкамлайди ва барака келтиради. Қўшимча намозлар: Нафил намоз каби нафл намозларни ўқиш Аллоҳ билан руҳий алоқани мустаҳкамлайди. Бу кунлар инсоннинг ҳаёти ҳақида ўйлаш, тавба қилиш ва руҳий ўсишга интилиш вақти. Аллоҳ таоло Қуръони Каримда бу кунларга қасам ичган: «Тонгга қасамки, ўн кечага қасам!» (Ал- Фажр , 1-2), уларнинг буюклигини таъкидлайди. 

Булардан ташқари банда ушбу ойда холис тавба қилмоғи ва ҳар қандай солиҳ амаллар - қариндошларни зиёрат қилиш, етим-есир, бечора мискинларга ёрдам бериш, садақани кўпайтириш, хуш муомала бўлиш, аҳли оиласига янада илтифот кўрсатиш кабиларга ҳам эътиборли бўлмоғи ҳар бир мусулмон учун кўрк ва зийнатдир.

Зулҳижжа ойида тоат мавсумларининг фойдаси шуки, улар пайтида инсон ибодатларидаги кемтикларни тўлдириб олади ва қўлдан бой берган ажру савоблари ўрнини қоплаб олади. Ушбу ойлар, кунлар ва соатлар мавсумини ғанимат билиб, уларда тоат-ибодатларни имкон қадар кўп ва гўзал адо этишга ҳаракат қилиб, ўзининг Аллоҳ ҳузуридаги даражаси юксалишига интилади.

Манбалар асосида тайёрланди.

Юсупов Пахридин,
Наманган туман бош имом хатиби