Ҳар бир халқнинг ўз тарихи, маданияти ва келиб чиқиши, ўз эрклигини билдирувчи рамизлари бўлгани каби тил ҳам бир миллатнинг фахри ҳисобланади. Тил — миллатнинг руҳи, маънавияти ва миллий ўзлигини намоён этувчи бебаҳо бойликдир. Ҳар бир халқнинг тарихи, маданияти, урф-одатлари ва қадриятлари унинг тилида мужассам бўлади. Шу боис она тилини асраш, уни эъзозлаш ва келажак авлодларга соф ҳолда етказиш ҳар бир инсоннинг муқаддас бурчидир.
Ўзбек тили — халқимизнинг асрлар давомида шаклланган маънавий мероси, миллий ғурури ва ифтихоридир. Бу тилда буюк алломаларимиз илмий асарлар яратган, шоир ва ёзувчиларимиз гўзал шеърлар, достонлар ва бадиий асарлар битган. Айниқса, буюк мутафаккир Алишер Навоийнинг ижоди ўзбек тилининг нақадар бой, сержило ва ифода имкониятлари кенг эканини бутун дунёга намоён этган.
Алишер Навоий бобомиз ўз ижоди билан туркий тилнинг юксак адабий тил сифатидаги мавқеини мустаҳкамлади. Унинг асарлари бугун ҳам маънавиятимиз хазинасининг энг қимматли дурдоналари ҳисобланади. Бундай улуғ мерос билан фахрланиш, уни ўрганиш ва асраб-авайлаш ҳар бир ўзбек фарзанди учун шарафдир.
Она тилимиз — миллий ўзлигимиз тимсоли. Инсон ўз она тили орқали дунёни англайди, фикрлайди, ҳис-туйғуларини ифода этади ва аждодлар меросини ўзлаштиради. Тил бор экан, миллатнинг тарихи ва маънавий қиёфаси яшайди. Шунинг учун она тилига ҳурмат — ўз халқининг тарихи, маданияти ва қадриятларига ҳурмат демакдир.
Барчамизга маълумки, 1989 йил 21 октябрда ўзбек тилига давлат тили мақоми берилди. Бу тарихий воқеа халқимизнинг миллий ўзлигини англаш йўлидаги муҳим қадам бўлди. Бугунги кунда мамлакатимизда ўзбек тилининг нуфузини ошириш, унинг давлат бошқаруви, таълим, илм-фан, маданият ва бошқа соҳалардаги ўрнини мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ҳар йили 21 октябрь — Ўзбек тили байрами куни сифатида кенг нишонланади.
Шу билан бирга, тилга ҳурмат фақат байрам кунларида чиройли сўзлар айтиш билан чекланиб қолмаслиги керак. Биз кундалик ҳаётимизда ҳам она тилимизда тўғри ва равон сўзлашишга, ёзма нутқимизда имло қоидаларига риоя қилишга, адабий тил меъёрларини сақлашга интилишимиз лозим. Айниқса, ёшлар ўртасида китобхонлик маданиятини ривожлантириш, бадиий асарларни мутолаа қилиш ва луғат бойлигини ошириш муҳим аҳамиятга эга.
Бугунги кунга келиб ёшлар ўртасида китобхонлик савияси пасайиб кетмоқда. Бунинг натижасида фарзандларимиз маънавий инқирозга юз тутмоқда. Буларнинг барчаси XXI аср ихтироси бўлган гаджет электрон қурилмалар ва смартфонларни ҳаддан зиёд кўп ишлатиш ҳамда ёшларнинг китобга эмас, балки шу қурилмаларга ипсиз боғланиб қолиши натижасида юзага келмоқда. Инсон қанча китобдан йироқлашгани сари унинг билим ва савияси пасайиб, доимий равишда нутқда, ёзувда ва муомала маданиятида қийинчилик пайдо бўлаверади. Биз ўзлигимизни ва миллатимизни асраб қолишни истасак, фарзандларимизни интернет хабарларидан кўра китобхонлик ва мутолаага қизиқтиришимиз керак.
Бугунги глобаллашув даврида хорижий тилларни ўрганиш ҳам зарур. Чунки тил билиш инсоннинг билим ва имкониятларини кенгайтиради. Аммо бошқа тилларни ўрганиш она тилимизга бўлган муҳаббат ва ҳурматни сусайтирмаслиги керак. Аксинча, қанча кўп тил билсак, ўз она тилимизнинг қадрини шунча чуқур англашимиз лозим.
Оилада фарзандларга она тилининг қадрини ўргатиш, уларни миллий қадриятларимиз ва бой адабий меросимиз руҳида тарбиялаш муҳим вазифалардан биридир. Мактаб ва таълим муассасаларида эса ёшларнинг саводхонлигини ошириш, уларни ўзбек тилида эркин ва равон фикрлашга ўргатишга алоҳида эътибор бериш зарур.
Ҳар биримиз ўзбек тилининг ривожига муносиб ҳисса қўшишимиз мумкин. Бунинг учун китоб ўқишимиз, тил қоидаларини ўрганишимиз, нотўғри қўлланилаётган сўз ва ибораларни тўғри ишлатишга ҳаракат қилишимиз ҳамда интернет ва ижтимоий тармоқларда ҳам саводли ёзишга одатланишимиз керак.
Хулоса қилиб айтганда, ўзбек тили — миллатимизнинг фахри, миллий бирлигимизнинг асоси ва маънавий бойлигимизнинг бебаҳо хазинасидир. Уни асраш ва ривожлантириш фақат тилшунослар ёки таълим соҳаси вакилларининг эмас, балки ҳар бир фуқаронинг вазифасидир. Она тилимизга бўлган муҳаббатимиз амалий ишларимизда, муомаламизда ва фарзандлар тарбиясида намоён бўлсин.
Келинг, она тилимизни қадрлайлик, унинг софлиги ва равнақи учун ҳаракат қилайлик! Зеро, ўз тилини ардоқлаган халқ ўзлигини ардоқлайди, ўзлигини англаган миллат эса келажак сари ишонч билан қадам ташлайди.
Она тилимиз доимо барҳаёт бўлсин, ўзбек тилининг шуҳрати ва нуфузи янада юксалсин!
Фазлиддин Камолов,
Учқўрғон тумани “Абдулҳамид ҳожи Абдураҳмон ўғли” жоме
масжиди имом-хатиби
