Инсон ҳаётида шундай инсонлар бўладики, уларнинг берган биргина насиҳати бутун умр йўл кўрсатади. Уларнинг айтган бир оғиз сўзи қалбда из қолдиради, берган илми эса авлоддан-авлодга давом этади. Ана шундай улуғ зотлар — устоз ва мураббийлардир.

Устоз — фақат китобдаги билимни ўргатувчи эмас. У инсонни ҳаётга тайёрлайди, яхшилик билан ёмонликни ажратишга, одобни қадрлашга, меҳнат қилишга, сабрли ва ҳалол бўлишга ўргатади.

Илмнинг бошланиши — устозга ҳурмат биландир

Ислом динида илм олишга жуда катта эътибор берилган. Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай марҳамат қилади: «Билганлар билан билмаганлар тенг бўлурми?!» (Замар сураси, 9-оят)

Бу оят илмнинг нақадар улуғ неъмат эканини кўрсатади. Илм эса, асосан, инсондан инсонга, устоздан шогирдга ўтади.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким илм излаш йўлига тушса, Аллоҳ унга жаннат йўлини осон қилади», деганлар. (Имом Муслим ривояти)

Демак, устоз қўлида илм ўрганаётган шогирд аслида буюк ва савобли йўлда юрибди.

Устознинг ҳаққи улуғдир

Устознинг меҳнати кўпинча кўзга кўринмайди. У бир дарс учун соатлаб тайёрланади, бир шогирдининг хатосини тузатиш учун қайта-қайта тушунтиради, унинг келажаги учун қайғуради.

Ота-она фарзандга ҳаёт берса, дунёга келишига сабабчи бўлса, устоз унга ҳаёт йўлини англаш учун илм ва тарбия беради. Шунинг учун халқимиз: «Устоз — отангдек улуғ», деб бежиз айтмаган.

Ҳақиқий устоз шогирдининг муваффақиятидан қувонади. Шогирди ундан ўзиб кетса ҳам, бундан фахрланади. Чунки устознинг энг катта мукофоти — шогирдининг яхши инсон бўлиб етишишидир.

Бир устоз — минглаб тақдирларга таъсир қилади

Бугун бир устознинг олдида ўтирган кичик бола эртага шифокор, муҳандис, олим, тадбиркор, имом, мударрис ёки жамиятга хизмат қилувчи буюк инсон бўлиши мумкин. Унинг келажагида устознинг биргина насиҳати, биргина дарси ёки биргина яхши сўзи катта из қолдириши мумкин.

Шунинг учун устознинг қўлида фақат қалам ва китоб эмас, балки келажак авлоднинг тақдири туради.

Мураббий — фақат ақлни эмас, қалбни ҳам тарбиялайди

Илмнинг ўзи етарли эмас. Илм билан бирга одоб, ахлоқ, ҳалоллик ва тақво ҳам бўлиши керак. Ҳақиқий мураббий шогирдига: — Катталарни ҳурмат қил;

— Кичикларга меҳрибон бўл;

— Ёлғондан узоқ юр;

— Ҳалол меҳнат қил;

— Ота-онангни рози қил;

— Вақтингни қадрлагин;

— Билмаган нарсангни сўрашдан уялмагин;

— Илмни амал билан безагин,

деб ўргатади, насиҳат қилади. Шунинг учун устознинг энг катта мероси — унинг ёзган китоби эмас, тарбиялаган инсонларидир.

Устозни қадрлаш — илмни қадрлашдир

Афсуски, баъзан инсон устозининг қадрини унинг ёнида юрган пайтида эмас, ундан узоқлашгандан кейин англайди. Йиллар ўтади. Устознинг овози, насиҳати, дарсдаги танбеҳлари эсга тушади. Шунда инсон: “Устозим ўша пайтда мени нега огоҳлантирганини энди тушундим...” дейди.

Бугун бизга қаттиқ туюлган устознинг танбеҳи эртага ҳаётимизни тўғри йўлга солган энг катта насиҳат бўлиб чиқиши мумкин.

Устозга энг гўзал туҳфа — яхши шогирд бўлиш

Устозга гул бериш, совға қилиш яхши. Аммо устоз учун бундан ҳам улуғ совға бор: унинг берган илмини қадрлаш ва уни ҳаётда намоён қилиш.

Агар устозингиз сизга ҳалолликни ўргатган бўлса — ҳалол яшанг.

Агар илмга чақирган бўлса — илм олинг.

Агар одобни ўргатган бўлса — одобли бўлинг.

Агар инсонларга хизмат қилишни ўргатган бўлса — элга манфаат етказинг.

Шунда устознинг меҳнати зое кетмайди.

Хулоса ўрнида шуни айтиш мумкинки, устоз — ҳаётимиз йўлида йўл кўрсатувчи чироқдир. Унинг илми қалбимизга нур, насиҳати ҳаётимизга йўл, дуоси эса биз учун катта неъматдир. Шундай экан, устозларимизни тириклик чоғларида қадрлайлик. Ҳолидан хабар олайлик, дуоларини олайлик, насиҳатларига амал қилайлик. Чунки устознинг қадри — унинг олдида турганимизда эмас, у бизнинг ҳаётимизда қолдирган изида намоён бўлади.

Аллоҳ таоло барча устоз ва мураббийларимизни илмига амал қилувчи, шогирдларига манфаат етказувчи, халқига хизмат қилувчи азиз инсонлардан қилсин. Ўтган устозларимизни раҳматига олсин, ҳаёт бўлганларига сиҳат-саломатлик, узоқ умр ва баракали ҳаёт ато этсин!

Устозга ҳурмат — илмга ҳурмат.

Илмга ҳурмат — келажакка ҳурматдир.

Муҳаммадшокир Бобоҳўжаев,

Норин тумани “Умарҳўжа эшон” жоме
масжиди имом-хатиби