Сув — Аллоҳ таолонинг инсониятга ато этган энг буюк неъматларидан биридир. Ер юзидаги барча тирик мавжудотлар ҳаёти сув билан чамбарчас боғлиқ. Инсон танасининг катта қисми сувдан иборат бўлиб, сув ҳаёт манбаи ҳисобланади. Қуръони каримда ҳам сувнинг аҳамияти бир неча оятларда таъкидланган. Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «Биз ҳар бир тирик нарсани сувдан яратдик» (Анбиё сураси, 30-оят). Бу оят сувнинг ҳаёт учун нақадар муҳим эканини яққол кўрсатади.

Бугунги кунда сув ресурсларининг камайиб бораётгани, ичимлик суви танқислиги глобал муаммога айланмоқда. Шу сабабли сувдан оқилона фойдаланиш, уни тежаш ва исроф қилмаслик ҳар бир инсоннинг бурчидир. Ислом дини ҳам сув неъматига алоҳида эътибор қаратиб, уни беҳуда сарфлашни қатъиян ман этади.

Исломда сувнинг ўрни

Ислом дини тозалик дини ҳисобланади. Таҳорат, ғусл каби ибодатлар сув билан боғлиқ. Шунга қарамай, динимиз сувдан фойдаланишда меъёрни сақлашни буюради. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам сувни энг кўп ишлатиладиган ибодат пайтида ҳам исроф қилмасликни ўргатганлар.

Ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир саҳобани таҳoрат олаётганда кўриб: «Бу исроф нима?» деб сўраганлар. Саҳоба:

— Таҳоратда ҳам исроф бўладими? — деганида, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳа, ҳатто оқар дарё бўйида бўлсанг ҳам», — деганлар (Имом Аҳмад, Ибн Можа ривояти).

Бу ҳадисдан кўриниб турибдики, сув мўл бўлган жойда ҳам уни беҳуда сарфлаш жоиз эмас. Демак, исломда сувга бўлган муносабат ниҳоятда масъулиятлидир.

Сувни исроф қилишнинг оқибатлари

Сувни исроф қилиш нафақат диний жиҳатдан гуноҳ, балки ижтимоий ва экологик муаммо ҳамдир. Бугун дунёнинг айрим ҳудудларида миллионлаб инсонлар тоза ичимлик сувидан маҳрум. Сувнинг нотўғри ишлатилиши ер ости сувлари камайишига, экотизим бузилишига ва қурғоқчиликка олиб келмоқда.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам яна бир ҳадисларида шундай деганлар: «Мусулмонлар уч нарсада шерикдирлар: сувда, yayловда ва оловда» (Абу Довуд ривояти).

Бу ҳадис сув умумий неъмат эканини, ундан фойдаланишда бошқаларнинг ҳаққини ҳам унутмаслик лозимлигини англатади. Сувни беҳуда оқизиш — бошқаларнинг ҳаққига хиёнат қилиш билан баробардир.

Сув — шукр талаб қиладиган неъмат

Ҳар бир неъмат учун шукр қилиш лозим. Шукр эса фақат тил билан эмас, балки амалда ҳам бўлади. Сув неъматига шукр — уни тежаб ишлатиш, ифлос қилмаслик ва қадрлаш билан намоён бўлади.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Кимда сув бўла туриб, одамларни ундан ман қилса, Аллоҳ қиёмат куни ундан Ўз раҳматини ман қилади», — деганлар (Имом Бухорий ривояти мазмунида).

Бу ҳадис сувни нафақат исроф қилмаслик, балки бошқаларга ҳам фойда келтириш кераклигини кўрсатади. Қудуқ қазиш, ариқларни тозалаш, сув етказиб бериш каби ишлар исломда савобли амаллар сирасига киради.

Бугунги кунда сувни тежаш масъулияти

Ҳозирги даврда ҳар бир инсон кундалик ҳаётида сувни тежашга одатланиши лозим. Масалан:

– тиш ювишда сувни бекорга оқизиб қўймаслик;

– ювинишда ортиқча сув сарфламаслик;

– томчилаб оқаётган кранларни дарҳол таъмирлаш;

– суғоришда замонавий тежамкор усуллардан фойдаланиш.

Бу оддий кўринган амаллар катта фойда келтиради. Айниқса, ёш авлодни сувни қадрлаш руҳида тарбиялаш муҳимдир. Чунки келажак авлод сув муаммосига бефарқ бўлмаслиги керак.

Хулоса

Хулоса қилиб айтганда, сув — ҳаёт манбаи, бебаҳо неъмат ва Аллоҳнинг инсониятга берган улуғ инъомидир. Ислом дини сувни тежаш, исроф қилмаслик ва уни пок сақлашни буюради. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз ҳаётлари билан бунга энг гўзал намуна бўлганлар. Бугунги кунда сув танқислиги кучайиб бораётган бир пайтда, ҳар биримиз сувга масъулият билан ёндашишимиз, уни қадрлашимиз ва келажак авлодлар учун асраб-авайлашимиз шарт.

Сувни асраш — бу нафақат экологик бурч, балки диний ва инсоний бурч ҳамдир.

Отабек Содиқов,
Наманган шаҳар Давлатобод тумани
“Муҳаммад ал-Амин” жоме 
масжиди имом ноиби