Ҳар бир жамиятнинг тараққиёти, аввало, унинг ёш авлоди қандай тарбия топаётгани ва қай даражада билимли экани билан белгиланади. Ёшларнинг маънавий камолоти, дунёқараши ва фикрлаш доираси эса китоб мутолааси билан чамбарчас боғлиқдир. Шу боисдан ҳам “китобхонлик – ёшлар келажагидир” деган фикр жуда чуқур маънога эгадир.
Китоб – инсоннинг энг яқин дўсти, ишончли маслаҳатчиси ва билим манбаидир. У инсонни ўйлашга, таҳлил қилишга ва тўғри хулоса чиқаришга ўргатади. Китоб ўқиган ёшлар мустақил фикрлай оладиган, ҳаётда тўғри қарор қабул қиладиган шахслар бўлиб шаклланади.
Ислом таълимотида ҳам илм олиш ва ўқишга катта эътибор берилган. Қуръони каримнинг илк нозил бўлган оятида шундай дейилади:
“Ўқи! Роббингнинг номи билан ўқи!” (Алақ сураси, 1-оят).
Бу оят инсон ҳаётида илм ва ўқиш қанчалик муҳим эканини яққол кўрсатади.
Шунингдек, Пайғамбаримиз Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи васаллам) шундай деганлар:
“Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир.”
Бу ҳадис ёшларни илмга, китоб ўқишга ва доимий изланишга чорлайди.
Китобхонлик ёшларда кўплаб ижобий фазилатларни шакллантиради. У луғат бойлигини оширади, нутқ маданиятини ривожлантиради ва инсонни сабрли, интизомли қилади. Бадиий асарлар эса ёшларнинг қалбига таъсир этиб, уларда меҳр-оқибат, инсонпарварлик ва ватанпарварлик туйғуларини мустаҳкамлайди.
Бугунги кунда ёшлар ўртасида китобхонлик маданиятини оширишга катта эътибор қаратилмоқда. Лекин бу жараёнда оила ва таълим муассасаларининг ўрни жуда муҳим. Ота-оналар фарзандларига кичик ёшданоқ китоб ўқиш одатини сингдирсалар, улар келажакда билимли ва баркамол шахс бўлиб етишади.
Китобхонлик маданияти шаклланиши учун аввало оилада китобга муҳаббат уйғотиш зарур. Агар ота-она китоб ўқиса, фарзанд ҳам уларга эргашади. Мактаб ва таълим муассасаларида ҳам китобхонликни тарғиб қилиш, китобхонлик кечалари, танловлар ўтказиш бу борада самарали натижа беради.
Бугунги кунда ахборот технологиялари ривожланган бўлса-да, китобнинг аҳамияти камаймаган. Электрон китоблар, аудиокитоблар орқали ҳам мутолаа қилиш имконияти кенгаймоқда. Лекин анъанавий китоб мутолаасининг ўрни алоҳида, чунки у инсонни диққатни жамлашга ва чуқур фикрлашга ўргатади.
Хулоса қилиб айтганда, китобхонлик маданиятини ривожлантириш — маънавий етук, билимли ва фикрловчи жамият барпо этишнинг муҳим шартларидан биридир. Ҳар бир инсон китоб ўқишни одатга айлантирса, жамиятимиз янада тараққий этади.
Шуҳратилла Исраилов,
Учқўрғон тумани “Саидхон эшон” жоме
масжиди имом-хатиби
