Аллоҳ таоло инсонни яхшилик қилиш, меҳр-мурувват кўрсатиш ва қариндош-уруғлар билан алоқани мустаҳкамлаш учун яратди. Ислом динининг энг улуғ фазилатларидан бири — силаи раҳм, яъни қариндошлик ришталарини сақлашдир. Бугунги кунда кўплаб инсонлар мол-дунё, мансаб ёки арзимас келишмовчиликлар сабаб қариндошларидан узоқлашиб, ҳатто йиллаб гаплашмай юришмоқда. Бу эса динда қаттиқ қораланган ишлардан ҳисобланади.

Қуръони каримда силаи раҳм ҳақида

Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «Аллоҳга ибодат қилинглар ва Унга ҳеч нарсани шерик қилманглар. Ота-онага, қариндошларга, етимларга, мискинларга яхшилик қилинглар». (Нисо сураси, 36-оят)

Яна бир оятда: «Албатта, Аллоҳ адолатга, яхшилик қилишга ва қариндошларга яхшилик қилишга буюради». (Наҳл сураси, 90-оят)

Бу оятлардан маълум бўладики, қариндошларга яхшилик қилиш Аллоҳнинг амридир.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассалламнинг ҳадислари

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассаллам дедилар: «Ким ризқи кенгайишини ва умри баракали бўлишини истаса, силаи раҳм қилсин». (Имом Бухорий ривояти)

Бу ҳадисда силаи раҳмнинг икки буюк самараси баён қилинмоқда:

Ризқнинг баракали бўлиши.

Умрнинг баракали бўлиши.

Яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассаллам дедилар: «Қариндошлик алоқасини узувчи жаннатга кирмайди». (Бухорий ва Муслим ривояти)

Бу ҳадис ҳар бир мўмин учун жиддий огоҳлантиришдир.

Саҳобалар ҳаётидан ибрат

Бир куни бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассаллам ҳузурларига келиб:

— Ё Расулаллоҳ, мен қариндошларим билан алоқани сақлайман, улар эса мендан юз ўгирадилар. Мен уларга яхшилик қиламан, улар эса ёмонлик билан жавоб қайтарадилар, — деди.

Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи вассаллам дедилар:

«Агар айтганингдек бўлса, уларнинг оғизларига иссиқ кул солгандек бўласан. Сен шу ҳолатда давом этсанг, Аллоҳ томонидан сенга ёрдам берувчи бўлади». (Муслим ривояти)

Демак, қариндош яхшилик қилмаса ҳам, мўмин инсон силаи раҳмни тарк этмайди.

Ривоят қилинишича, бир солиҳ инсоннинг учта ўғли бор эди. У киши фарзандларига доимо:

— Қариндошларингиздан узоқлашманглар, ҳатто улар сиздан узоқлашсалар ҳам, — деб насиҳат қилар эди.

Оталари вафот этгач, ўғиллардан бири бу насиҳатга амал қилди. Ҳар байрамда қариндошларини зиёрат қилди, муҳтожларига ёрдам берди, касалларидан хабар олди.

Орадан йиллар ўтиб, унинг ишлари юришиб кетди, фарзандлари солиҳ бўлиб вояга етди. Бир куни ундан бунинг сирини сўрашганда:

— Мен отамнинг бир васиятини ҳеч қачон тарк этмадим: қариндошлар билан алоқани узмадим, — деди.

Чунки яхшилик ҳеч қачон зое кетмайди.

Бугунги кунимизга назар

Баъзан ака-ука, опа-сингиллар мерос сабабли, бир оғиз оғир сўз сабабли ёки арзимас манфаатлар учун йиллаб аразлашиб юрадилар. Ҳолбуки, бир куни улардан бири қабрга кириб кетади ва қолганлари пушаймон бўлиб қоладилар.

Қабристонларга бориб қаранг: кеча биз билан кулган, суҳбатлашган инсонлар бугун тупроқ остида. Уларга энди мол ҳам, мансаб ҳам керак эмас. Улар учун энг қимматли нарса — ортидан қилинган дуо ва яхши амалдир.

Шундай экан, тириклик пайтида қариндошларимиздан хабар олайлик. Телефон қилиб ҳол сўрайлик. Аразлашган бўлсак, биринчи бўлиб ярашайлик. Чунки Аллоҳ учун қилинган ҳар бир қадамнинг ажри буюкдир.

Хулоса шуки

Яхшилик қилиш ва силаи раҳм — мўминнинг безагидир. Қариндошлар билан алоқани сақлаш ризқни зиёда қилади, умрга барака беради ва Аллоҳнинг розилигига сабаб бўлади. Аксинча, қариндошлик ришталарини узиш инсонни Аллоҳнинг раҳматидан узоқлаштиради.

Аллоҳ таоло барчамизни ота-онамизга, қариндошларимизга яхшилик қилувчи, силаи раҳмни маҳкам тутувчи бандаларидан қилсин.

Исмоилхон Мадаминов,
Наманган шаҳар “Мирёқуббой Мирҳакимбой” жоме 
масжиди имом ноиби