Бугунги кунда ёшларни касб-ҳунарга ёъналтириш жамият олдида турган энг муҳим вазифалардан биридир. Чунки ҳар бир йигит-қизнинг ҳаётда ўз ўрнини топиши, ҳалол меҳнат билан ризқ топиши ва Ватанга фойдали инсон бўлиб етишиши аввало касб эгаллаш билан боғлиқдир.
Муқаддас динимиз Ислом ҳам инсонни меҳнатсеварликка, касб-ҳунар ўрганишга ва ҳалол ризқ топишга тарғиб этади. Қурони каримда: Инсон учун фақат ўзи қилган ҳаракати бордир, деб марҳамат қилинган. Ушбу оят ҳар бир кишининг ҳаётдаги муваффақияти унинг меҳнати ва сай-ҳаракатига боғлиқлигини англатади.
Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ҳалол меҳнат билан топилган ризқни энг афзал ризқ деб тарифлаганлар. У зот ўз қўли билан меҳнат қилган инсонни мақтаганлар ва умматларини касб-ҳунар эгаллашга ундаганлар. Жумладан: «Киши еган таомнинг энг яхшиси — ўз меҳнати билан топган ризқидандир».
Бу ҳадис ва шу маънодаги бошқа ривоятлар исломда ҳалол меҳнатнинг нақадар улуғ қадрланишини кўрсатади.
Ҳадиснинг шарҳи
Ҳалол меҳнат билан топилган ризқ энг баракали ризқдир
Инсон ўз кучи, ақли ва меҳнати билан топган даромадда барака бўлади. Чунки у бошқаларнинг ҳаққига тажовуз қилмаган, фириб ёки ҳаром йўлларга кирмаган бўлади. Бундай ризқ инсоннинг динига, ахлоқига ва оиласига ҳам ижобий таъсир қилади.
Ислом дангасаликни эмас, меҳнатсеварликни тарғиб қилади
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам умматларини фақат ибодат билан чекланиб қолмасдан, касб-ҳунар ўрганишга, ишлашга ва жамиятга фойда келтиришга чақирганлар. Савдо қилиш, деҳқончилик, ҳунармандчилик, илм билан шуғулланиш каби ҳалол касблар қадрланган.
Қўл меҳнати шарафлидир
Ҳадисда «ўз қўли билан меҳнат қилиш» алоҳида таъкидланган. Бу фақат жисмоний меҳнатни эмас, балки инсоннинг ўз саъй-ҳаракати билан ризқ топишини англатади. Шунинг учун усталар, деҳқонлар, қурувчилар, ҳайдовчилар ва ҳалол меҳнат қилувчи барча инсонлар ҳурматга лойиқдир.
Бошқаларга муҳтож бўлиб яшашдан қайтариш
Ислом инсонни сабабсиз тиланчилик қилишдан ва доимий равишда бошқаларга қарам бўлишдан қайтарган. Имкони бор киши меҳнат қилиб, ўз эҳтиёжини ўзи таъминлаши мақталган.
Бугунги ҳаётимиз учун сабоқ
Ҳар қандай ҳалол касб қадрли.
Ишнинг катта-кичиги йўқ, ҳалоллиги муҳим.
Оилага ҳалол луқма киритиш энг улуғ масъулиятлардан бири.
Илм олиш ва касб ўрганиш ҳам ибодатга айланиши мумкин, агар Аллоҳ розилиги учун қилинса.
Меҳнат қилиш инсоннинг обрўси ва мустақиллигини сақлайди.
Афсуски, бугунги кунда айрим ёшлар вақтини беҳуда машғулотларга сарфлаб, касб ўрганишга етарли этибор бермаяпти. Ваҳоланки, касб инсоннинг нафақат моддий эҳтиёжларини қондиради, балки унинг жамиятдаги обрўси ва мавқеини ҳам белгилайди. Касб-ҳунарли инсон ҳеч қачон бошқаларга қарам бўлиб қолмайди.
Ота-оналар, устозлар ва маҳалла фаоллари ёшларнинг қизиқишлари ва қобилиятларини инобатга олган ҳолда уларни тўғри касб танлашга ёъналтиришлари лозим. Зеро, ҳар бир ёшнинг қалбида яширин истеъдод мавжуд. Уни кашф этиш ва ривожлантириш эса катталарнинг масъулиятидир.
Юртимизда ёшлар учун яратилаётган имкониятлар, касб-ҳунар марказлари, замонавий талим муассасалари ва тадбиркорлик дастурлари келажак авлоднинг комил инсон бўлиб етишишига хизмат қилмоқда. Бу имкониятлардан оқилона фойдаланиш эса ёшларнинг ўз қўлидадир.
Хулоса қилиб айтганда, ёшларни касбга йўналтириш уларни ҳалол меҳнатга, мустақил ҳаётга ва жамият равнақига хизмат қилишга тайёрлаш демакдир. Ҳалол касб эгаси бўлган ёшлар юртимизнинг эртанги куни, миллатимизнинг таянчи ва тараққиётининг асосий кучидир.
Одилхон Абдураҳманов,
Наманган шаҳар “Абдулқодир қори” жоме
масжиди имом ноиби