Аллоҳ таоло бутун оламларни яратганидан кейин инсонни яратишликни ирода қилди. Жудаям гўзал ҳолатда инсониятни яратди.

Албатта Биз инсоният гўзал суратда яратдик. Тийн сураси, 4 оят

Инсонни мукаммал қилиб яратди, жамики яратган махлуқотлари ичида ҳушсурат қилди ва уни ер юзида Ўзининг ўринбосари бўлишлигини ҳоҳлади.

Эсла, вақтики Роббинг фаришталарга: "Мен ер юзида халифа қилмоқчиман", деди. Улар: "Унда фасод қиладиган, қон тўкадиган кимсани қилмоқчимисан? Ва ҳолбуки, биз Сенга тасбиҳ, ҳамд айтиб ва Сени улуғлаб турибмиз", дедилар. У: "Мен сиз билмаганни биламан", деди. Бақара сураси, 30-оят

Ушбу оятдан маълум бўляптики, Аллоҳ таоло инсонга улкан ишонч билдирилган, улуғ Аллоҳнинг халифаси бўлишдек олий мақомга лойиқ кўрилган. Лекин бунинг ортида инсониятга жуда катта масъулият ҳам юкланган. Инсонга Ўзининг улуғ шариати бўлган динни омонат қилиб топширганлиги ва унга амал қилишлик вазифаларини ҳам юклади.

Аллоҳ таоло бутун махлуқотларини Ўзи яратган инсонга сажда қилишликка буюрди. Бунинг асли сабаби ҳам фаришталар Аллоҳ таолога ерда қон тўкадиган, ерни фасод қиладиган инсонни яратасанми деган эътирозлари сабаб бўлган.

Эсла, фаришталарга: "Одамга сажда қилинглар!" деганимизни. Бас, сажда қилдилар, магар Иблис бош тортди, мутакаббирлик қилди ва кофирлардан бўлди. Бақара сураси, 34-оят. 

Аллоҳ таоло фаришталарга саждани буюриб, одамга улкан даража ато этди. Аллоҳ таоло одамга сажда қилишликка буюришлигини асосий сабаби, Аллоҳнинг буюк яратувчилик  ижодини тасдиқлашлик маъносида эди. Фаришталар сўзсиз сажда қилдилар, чунки фаришталарнинг фитратида Аллоҳнинг амрига итоатсизлик қилишлик йўқ эди. Фақат Иблис сажда қилмади.

Аллоҳ таоло Иблисдан сажда қилмаганлигини сабабини сўради.

У зот: «Сенга амр этганимда сажда қилишингдан нима тўсди?» деди. У: «Мен ундан яхшиман, мени ўтдан яратдинг ва уни лойдан яратдинг», деди. Аъроф сураси, 12-оят

Албатта бу иш Аллоҳ таолога очиқдан очиқ осийлик, итоатсизлик эди. Аллоҳ таолонинг буйруғига, амрига итоатсизлик қилишликнинг албатта жазоси бор эди. Ва Иблисни лаънат деган тамғани босиб, уни жаннатдан хайдади.

У зот: «Бас, ундан (жаннатдан) туш! Сен учун унда мутакаббирлик қилиб юриш йўқ. Бас, чиқ! Албатта, сен хору зор бўлгувчилардансан», деди. Аъроф сураси, 13-оят

Шайтоннинг инсонга душманлиги айнан мана шу ўриндан бошланган. Чунки одамни деб Аллоҳ таолога осий бўлишлиги ҳамда жаннатдан қувилишлиги бу оддий ишлардан эмас эди. Мана шу ондан бошлаб, шайтон Аллоҳ таолодан токи қиёматгача одам боласини йўлдан уришлик ҳамда Аллоҳ таолонинг буйруқларига итоатсизлик қилишликка азму қарор қилди ва изн сўради.

У: «Менга улар қайта тирилтириладиган кунгача муҳлат бер», деди. У зот: «Албатта, сен муҳлат берилганлардансан», деди. У: «Мени иғвога учирганинг сабабли, албатта, мен уларни Тўғри йўлингда тўсиб ўтираман».Сўнгра уларнинг олдиларидан, орқаларидан, ўнг томонларидан ва чап томонларидан келаман. Ва уларнинг кўпларини шукр қилувчи ҳолда топмассан», деди.  Аъроф сураси, 14-17-оятлар.

Шайтоннинг инсон устидаги ишлари фақат васвасадан иборат холос. Инсонга турли ҳил гуноҳларни зийнатлаб кўрсатади. Ўша гуноҳлар олртидан келадиган лаззатларни, фойдаларни чиройли қилиб кўрсатади. Чунки Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Шайтоннинг ишини фақат васваса қилган Аллоҳ таолога ҳамдлар бўлсин” деганлар.

Инсон Аллоҳ таолонинг йўлида юраркан, Унинг ўзига ибодат қилса, Унинг ўзидан ёрдам сўраса, Унинг ўзига суянса албатта бахтли бўлади. Чунки шайтоннинг ишини Аллоҳ таоло кучсиз қилиб яратган.

Албатта, шайтоннинг ҳийласи заифдир. Нисо сураси, 76-оят 

 Қалбга шайтонни васвасаси тушишлиги билан Аллоҳ таолодан паноҳ сўрашлик лозим бўлади.

Муҳйиддин Арабий ўзларининг китобларида, мана шу ҳолатга жуда ажойиб мисол келтирганлар. “Бир киши бир хонадонга кирса, у хонадонда қопағон ит унинг рўпарасидан чиқса, албатта бу итни йўлидан олиб ташлашликка ҳаргиз қодир бўла олмайди. Унинг олдидаги иш, уй эгасини чақириб, итнинг бунинг йўлидан олишлик бўлади холос.”

Хулоса, шайтон ҳам одам болаларини йўлдан уришлиги учун қанча ҳаракат қилса ҳам, инсон Роббисига юзлансин, Унинг Ўзидан паноҳ сўрасин, албатта омонда бўлади.

Авазбек Юсупов,

Давлатобод тумани “Ғози Муҳаммад ҳожи”

жоме масжиди имом-хатиби