Жамият аъзоларига муносабат

ОИЛА ҚУРИШ ВА УНИНГ МУСТАҲКАМЛИГИ — АЖРИМЛАРНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШНИНГ МАЪНАВИЙ АСОСЛАРИ

ОИЛА ҚУРИШ ВА УНИНГ МУСТАҲКАМЛИГИ — АЖРИМЛАРНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШНИНГ МАЪНАВИЙ АСОСЛАРИ

Инсоният ҳаётининг энг муҳим ва муқаддас рукнларидан бири бу оиладир. Оила жамиятнинг энг кичик бўғини бўлиш билан бирга, унинг пойдевори ҳам ҳисобланади. Соғлом ва мустаҳкам оила жамиятнинг барқарорлиги, тинчлиги ва фаровонлигини таъминлайди. Бироқ бугунги кунда оилавий ажримлар сонининг ортиб бораётгани жамият олдида турган жиддий муаммолардан бирига айланмоқда. Бу салбий ҳолатнинг олдини олишда диний-маънавий қадриятлар, хусусан, Қуръони Карим оятлари ва Ҳадиси шарифлар улкан тарбиявий ва амалий аҳамиятга эга.

Оила — муҳаббат ва раҳмат риштаси

Оила қуриш ва уни асраб-авайлаш борасида илоҳий кўрсатмаларнинг энг гўзали «Рум» сурасининг 21-оятида баён этилган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

«Ва Унинг оятлариданки, сизлар хотиржамлик топишингиз учун ўзингиздан жуфтлар яратди ва ўрталарингизда севги ва марҳаматни пайдо қилди. Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавмлар учун оятлар бордир». (Рум сураси, 21-оят)

Ушбу ояти карима оилавий муносабатларнинг асосини учта муҳим рукн ташкил этишини кўрсатади:

Хотиржамлик (сукун): Инсон кундалик ҳаёт ташвишлари, иш ва муаммолар билан чарчаб уйга қайтганида, оила унинг учун руҳий тинчлик ва ором оладиган макон бўлиши керак.

Севги (маваддаҳ): Эр-хотин ўртасидаги самимий ҳиссиётлар, ҳурмат ва эътибор оилани боғлаб турувчи мустаҳкам кўприкдир.

Марҳамат (раҳмаҳ): Муҳаббат вақт ўтиши билан заифлашиши мумкин, лекин раҳмат — раҳм-шафқат, бир-бирини кечириш, камчиликларини ёпиш ва ёмон кунларда ҳамроҳ бўлиш оилани асраб қолувчи асосий кучдир.

Ажримларнинг кўпчилиги ушбу оятда тилга олинган раҳмат ва сабрнинг етишмаслигидан келиб чиқади. Эр ёки хотин бир-бирининг хатоларини кечира олмагани, қийинчиликларда елкадош бўлмагани сабабли оилавий келишмовчиликлар катта низоларга ва оқибатда ажримга олиб келади. Шундай экан, оилани сақлаб қолиш учун ҳар икки томон бир-бирига нисбатан раҳмдил ва кечиримли бўлиши талаб этилади.

Ҳадисларда хушмуомалалик ва аёллар ҳақларига риоя қилиш

Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам оилавий муносабатларнинг гўзал намунасини кўрсатиб кетганлар ва умматларига оила аъзолари билан қандай муносабатда бўлишни ўргатганлар. Термизий ривоят қилган машҳур ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: «Мўминларнинг имон жиҳатидан энг комили — хулқи энг гўзал бўлганидир. Сизларнинг энг яхшиларингиз ўз аёлларига яхши муносабатда бўладиганларингиздир». (Термизий ривояти)

Бу ҳадиси шариф оилавий бахт ва барқарорликнинг сирини очиб беради:

Имоннинг комиллиги инсоннинг муомаласи, гўзал хулқи билан ўлчанади. Оила даврасида қўполликка, зўравонликка ёки беэътиборликка ўрин йўқ.

Аёлга нисбатан ҳурмат ва эътибор: Пайғамбаримиз инсонларнинг энг яхшиси ўз аёлига яхши муносабатда бўлганлар эканлигини таъкидлаш орқали оилавий низоларнинг олдини олиш йўлини кўрсатганлар.

Кўпгина ажримларнинг келиб чиқиш сабабларини ўрганганда, оила бошлиғининг ёки жуфтларнинг бир-бирига нисбатан қўпол муносабати, меҳр ва эътиборнинг етишмаслиги биринчи ўринда туриши аён бўлади. Агар эр ўз аёлини қадрласа, унинг ҳис-туйғулари билан ҳисоблашса, аёл ҳам ўз навбатида турмуш ўртоғини ҳурмат қилиб, итоатда ва садоқатда бўлса, оилада можароларга ўрин қолмайди.

Оилавий барқарорликка эришиш йўллари

Оилавий ажримлар жамият тараққиётига ва келажак авлод тарбиясига катта зарар етказади. Юқоридаги оят ва ҳадисдан келиб чиқиб, оилаларни асраб қолиш учун қуйидагиларга амал қилиш лозим:

Ўзаро кечиримлилик ва сабр: Ҳар бир инсон хато қилиши мумкин. Оила мустаҳкамлиги учун арзимас нарсаларга кўз юмиб, сабр қилишни ўрганиш керак.

Гўзал хулқ ва муомала маданияти оилавий келишмовчиликларнинг олдини олувчи энг кучли қалқондир.

Масъулиятни ҳис этиш: Эр-хотин ўз вазифаларини тўлиқ англаб етган ҳолда, бир-бирининг ҳуқуқларини ҳурмат қилиши лозим.

Хулоса қилиб айтганда, оила — муқаддас қадрият. Уни асраш ҳар бир фуқаронинг, жамиятнинг энг муҳим бурчидир. Диний ва маънавий қадриятларимизни ҳаётимизга татбиқ этган ҳолдагина тинч, тотув ва мустаҳкам оилаларни сақлаб қолишимиз мумкин.

Ҳабибулло Муминжонов,

Косонсой тумани “Мулла Абдусамад” жоме 
масжиди имом-хатиби