Бугунги кунда инсоният олдида турган энг хавфли ижтимоий муаммолардан бири гиёҳвандликдир. Бу иллат нафақат инсоннинг соғлиғини, балки унинг оиласи, жамияти ва келажагини ҳам издан чиқаради. Айниқса, ёшлар ва ўсмирларнинг бу балога гирифтор бўлиши миллат келажагига таҳдид солади. Шу боис фарзандларимизни гиёҳвандлик балосидан асраш ҳар бир ота-она, устоз ва жамиятнинг муқаддас бурчидир.

Ислом дини инсоннинг ақли, жони, насли, моли ва динини муҳофаза қилишни асосий мақсадлардан бири деб белгилаган. Гиёҳванд моддалар эса айнан шу неъматларга зарар етказади.

Исломда зарарли нарсаларнинг тақиқланиши

Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилади:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ﴾

"Эй мўминлар! Май, қимор, бутлар ва фол очиш чўплари шайтон амалидан бўлган ҳаром ишлардир.

Бас, улардан четланинглар, шояд нажот топсангизлар." (Моида сураси, 90-оят)

Гарчи оятда май зикр қилинган бўлса-да, уламолар ақлни йўқотувчи ҳар қандай нарса ушбу ҳукмга дохил эканини таъкидлаганлар. Гиёҳванд моддалар майдан ҳам кўпроқ зарар етказиши сабабли уларнинг ҳаромлиги янада аниқроқ намоён бўлади.

Яна бир оятда Аллоҳ таоло: ﴿وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ﴾ "Ўз қўлларингиз билан ўзингизни ҳалокатга ташламанглар." (Бақара сураси, 195-оят) деб огоҳлантиради. 

Гиёҳвандлик эса инсонни секин-аста ҳалокатга етакловчи офатдир.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг огоҳлантиришлари

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қилганлар «كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ» "Ҳар қандай маст қилувчи нарса ҳаромдир." (Саҳиҳ Муслим)

Яна бир ҳадисда: «مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ» "Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир." (Сунани Абу Довуд, Термизий)

Гиёҳванд моддалар инсоннинг онгини ўзгартиради, ақлини заифлаштиради ва иродасини йўқотади. Шу сабабли улар мазкур ҳадисларнинг умумий ҳукмига киради.

Гиёҳвандликнинг фарзандларимизга зарари

Гиёҳвандликнинг зарари жуда кўп:

Ақлга зарар етказади. Инсоннинг фикрлаш қобилияти сусаяди.

Соғлиқни емириб боради. Жигар, юрак, асаб тизими ва бошқа аъзоларга катта зарар келтиради.

Ахлоқни бузади. Ёмон дўстлар ва жиноятчиликка йўл очади.

Оилаларни пароканда қилади. Ота-она ва фарзандлар ўртасидаги меҳр-оқибат сусаяди.

Жамият тараққиётига тўсқинлик қилади. Ёшларнинг илм олиши ва меҳнат қилишига халал беради.

Шунинг учун ҳам гиёҳвандликка қарши курашиш нафақат тиббий, балки маънавий ва тарбиявий вазифа ҳамдир.

Фарзандларни қандай асраш мумкин?

Аввало, фарзанд қалбига Аллоҳ муҳаббати ва тақво туйғусини жойлаштириш лозим. Қуръони Карим ва суннат тарбиясида ўсган бола зарарли одатлардан узоқ бўлади.

Аллоҳ таоло айтади: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا﴾ "Эй мўминлар! Ўзларингизни ва аҳли оилангизни дўзах оловидан сақланглар." (Таҳрим сураси, 6-оят)

Ҳазрат Али розияллоҳу анҳу ушбу оят тафсирида: «عَلِّمُوهُمْ وَأَدِّبُوهُمْ» "Уларга таълим беринглар ва одоб ўргатинглар", деганлар.

Фарзандларни гиёҳвандликдан асраш учун:

Диний ва маънавий тарбияни кучайтириш;

Соғлом муҳит ва яхши дўстлар танлашга эътибор бериш;

Спорт ва илм билан машғул бўлишини қўллаб-қувватлаш;

Интернет ва ижтимоий тармоқлардаги зарарли таъсирларни назорат қилиш;

Оилада меҳр-муҳаббат ва самимий мулоқотни кучайтириш муҳимдир.

Гиёҳвандлик — инсон, оила ва жамиятни ҳалокатга етакловчи оғир иллатдир. Ислом дини ақлни муҳофаза қилишни буюрган ва инсонга зарар келтирувчи ҳар қандай нарсани ман этган. Шунинг учун фарзандларимизни соғлом эътиқод, чиройли ахлоқ ва мустаҳкам маънавият асосида тарбиялашимиз зарур.

Аллоҳ таоло барча фарзандларимизни турли ёмон иллатлардан, жумладан гиёҳвандлик балосидан асрасин.
﴿رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ﴾

"Эй Роббим! Мени ва зурриётларимни намозни тўкис адо қилувчилардан қилгин ва дуомни қабул этгин." (Иброҳим сураси, 40-оят). 

Мухриддин Абдуллаев,
Косонсой тумани “Аълохон махдум” жоме 
масжиди имом ноиби