Бугунги кунда ёш авлодни ҳар томонлама баркамол, билимли, маънавиятли ва одоб-ахлоқли инсонлар этиб тарбиялаш жамиятимиз олдида турган энг муҳим вазифалардан биридиir. Зеро, ёшлар — келажагимиз бунёдкорлари, эртанги кунимизнинг эгаларидир. Уларнинг қандай инсон бўлиб вояга етиши нафақат оиланинг, балки бутун жамиятнинг келажагини белгилайди.
Инсоннинг ҳақиқий гўзаллиги унинг ташқи кўриниши ёки моддий бойлигида эмас, балки одоби, ахлоқи ва гўзал хулқида namoyon бўлади. Илмли бўлиш — улкан фазилат, аммо илмга одоб ҳамроҳ бўлса, унинг қадри янада ортади. Одоб билан безанган билим инсонни юксалтиради, атрофдагиларга манфаат етказишга ундайди.
Одоб — инсон зийнати
Одоб-ахлоқ инсоннинг кундалик ҳаётида, ота-онага муносабатида, устозларга ҳурматида, дўстлари билан муомаласида ва жамиятдаги хатти-ҳаракатларида намоён бўлади. Катталарни ҳурмат қилиш, кичикларга иззат кўрсатиш, ростгўй бўлиш, ваъдага вафо қилиш, бировнинг ҳаққига хиёнат қилмаслик — гўзал ахлоқнинг муҳим белгиларидир.
Афсуски, айрим ёшлар орасида қўпол муомала, катталарга ҳурматсизлик, вақтни беҳуда сарфлаш, ижтимоий тармоқларда одоб доирасидан четга чиқиш каби ҳолатлар учраб туради. Бундай вазиятларда ёшларни айблашнинг ўзи кифоя эмас. Уларга тўғри йўл кўрсатиш, яхши намуна бўлиш, тарбия ва маърифат орқали қалбларига эзгулик уруғини қадаш лозим.
Ислом таълимида гўзал хулқнинг ўрни
Ислом динида одоб-ахлоқ ма саласига алоҳида эътибор қаратилган. Қуръони каримда Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «Албатта, сиз улуғ хулқ устидадирсиз» (Қалам сураси, 4-оят).
Ушбу оят Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг юксак ахлоқларини мадҳ этади. У зотнинг ҳаётлари ёшлар учун ҳам, катталар учун ҳам гўзал ибрат мактабидир.
Расулулоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: «Сизларнинг энг яхшиларингиз — хулқи энг гўзал бўлганларингиздир».
Демак, инсоннинг фазилати унинг мол-дунёси, мансаби ёки машҳурлиги билан эмас, балки гўзал хулқи, самимий муомаlasi ва бошқаларга келтираётган фойдаси билан ҳам ўлчанади.
Тарбия оилада бошланади
Ёшлар тарбиясида оиланинг ўрни беқиёсдир. Фарзанд ота-онасининг насиҳатидан кўра, кўпроқ уларнинг хатти-ҳаракатларидан ўрнак олади. Оилада ўзаро ҳурмат, меҳр-оқибат, ҳалоллик ва масъулият ҳукм сурса, бундай муҳитда улғайган фарзанднинг қалбида ҳам эзгу фазилатлар шаклланади.
Шу билан бирга, таълим муассасалари, маҳалла, устозлар ва кенг жамоатчилик ҳам ёшларнинг маънавий камолотига муносиб ҳисса қўшиши зарур. Ёшларни фойдали машғулотларга жалб этиш, китобхонликка ундаш, миллий ва диний қадриятларимизни тўғри англатиш орқали уларнинг ҳаётга бўлган қарашларини бойитиш мумкин.
Интернет даврида ҳам одоб унитилмасин
Бугунги рақамли даврда ёшларнинг ҳаёти интернет ва ижтимоий тармоқлар билан чамбарчас боғлиқ. Интернет билим олиш, дунёқарашни кенгайтириш ва фойдали ахборотларни ўрганиш учун катта имконият яратади. Бироқ ундан фойдаланишда ҳам одоб ва масъулиятни унутмаслик керак.
Бировни ҳақорат қилиш, ёлғон маълумот тарқатиш, одамларнинг шаъни ва қадр-қимматига тегиш, беҳаё мазмундаги материалларни улашиш — ёшларнинг маънавий қиёфасига салбий таъсир кўрсатадиган иллатлардир. Ҳар бир ёш ёзаётган сўзи, билдираётган фикри ва амалга ошираётган ҳаракати учун масъул эканини англаши лозим.
Ҳақиқий маданият фақат одамлар орасида ўзини яхши тутишда эмас, балки ҳеч ким кўрмаётган пайтда ҳам ҳалоллик ва одобни сақлашда намоён бўлади.
Хулоса
Азиз ёшлар! Ҳаётда юксак марраларни забт этишни, эл-юртга фойдаси тегадиган инсон бўлишни истасангиз, аввало, одоб-ахлоқни ўзингизга мезон қилиб олинг. Илм ўрганинг, касб-ҳунар эгалланг, ота-онаingizning дуосини олинг, устозларингизни ҳурмат қилинг ва доимо ҳалоллик йўлидан юринг.
Унутманг, одоб инсонни улуғлайди, ахлоқ унинг қадрини оширади, илм эса келажагига йўл очади. Одобли ёш — оиланинг фахри, маҳалланинг кўрки ва Ватан келажагининг ишончли таянчидир.
Шундай экан, ёшлар тарбиясида одоб-ахлоқни биринчи ўринга қўйиш, гўзал хулқни кундалик ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айлантириш барчамизнинг муқаддас бурчимиздир.
Одилхон Абдураҳманов ,
Наманган шаҳар “ Абдулқодир қори ” жоме
масжиди имом ноиби