Инсоният яралибдики, буюк мутафаккирлар, шоирлар ва улуғ зотлар ҳаётнинг мазмуни нимадан иборат экани ҳақида ўйлаб келишади. Тонгги шамолнинг майин эсиши, гулларнинг ифори, фарзанднинг илк табассуми ёки оддийгина олинган ҳар бир нафас — буларнинг бари ҳаёт деб аталувчи бебаҳо атонинг зарраларидир. Дарҳақиқат, ҳаёт — инсонга берилган энг олий неъматдир. Уни англаш, қадрлаш ва ҳар бир лаҳзасидан шукроналик билан фойдаланиш эса инсоннинг ўз олдидаги энг буюк бурчидир.
Қадим замонларда доно бир подшоҳ ўтган экан. Унинг ҳамма нарсаси — бойлиги, саройлари, лашкари ва тожу тахти бор эди. Аммо у кўпинча ғамгин юрар, ҳаётдан тўлиқ ҳузур ололмас эди. Бир куни мамлакатга машҳур бир дарвиш ташриф буюради. Подшоҳ уни саройга чорлаб сўрайди: — Эй азиз зот, дунёдаги барча бойликка эгаман, аммо кўнглимдаги хотиржамликни ва ҳаётдан чинакам завқни топа олмаяпман. Менга ҳаётнинг ҳақиқий қадри нимада эканини ўргатинг.
Дарвиш табассум қилиб шундай жавоб беради: — Эй подшоҳим, тасаввур қилинг, сиз саҳрода адашиб қолдингиз, ёнингизда бир томчи ҳам сув йўқ. Чанқоқдан лабларингиз ёрилиб, жон таслим қилай деб турибсиз. Шу пайт олдингиздан бир коса соф, муздек сув кўтариб одам чиқди. Айтинг-чи, унга эга чиқиш учун бойлигингизнинг қанчасини берардингиз?
Подшоҳ ўйламасдан жавоб қилди: — Бор давлатимнинг ярмини берардим!
— Хўш, агар у сувни ичганингиздан кейин организмингизга тарқалиб, ушланиб қолса-ю, ташқарига чиқа олмаса, ҳалокат ёқасига келсангиз, ўша сувни танангиздан чиқариб юбориш учун қолган бор бойлигингизни ҳам беришга рози бўлармидингиз? — деб сўради дарвиш яна.
— Ҳа, жонимни сақлаб қолиш учун бору йўғимни берардим, — деди подшоҳ ҳайрон бўлиб.
Дарвиш ўгирилиб деди: — У ҳолда нега қиймати бутун дунё хазиналаридан ҳам устун бўлган бу тана ва ундаги ҳар лаҳзалик ҳаёт учун ҳар куни шукрона айтмайсиз? Бир коса сувга арзимайдиган мол-дунё деб, асл неъматнинг қадрини унутиб қўйгансиз.
Подшоҳ шундагина ҳаётнинг нақадар буюк ва такрорланмас неъмат эканини чуқур ҳис қилган экан.
Биз кўпинча ҳаёт деганда узоқ йилларни ёки келажакдаги орзуларни тушунамиз. Ҳолбуки, ҳаёт бугунги кун, айни дақиқадир. Ўтган кунлар қайтиб келмайди, эрта эса ҳали номаълум. Бизда бор бўлган ягона ҳақиқий бойлик — бу ҳозирги лаҳза.
Шарқ ҳикматларида айтилишича, бир доно кекса устоз шогирдларига қараб шундай деган экан:
"Ҳаёт инсонга бир марта бериладиган оқ қоғоздир. Унга қандай мазмун ёзиш, уни ранг-банг қилиш ёки қора доғлар билан булғаш фақат ва фақат ўзимизга боғлиқ."
Агар биз ҳар тонг уйғонганимизда кўзларимиз кўраётгани, оёқ-қўлларимиз ҳаракатланаётгани, нафас олаётганимиз учун қалбимиздан шукроналик туйсак, дунё янгича рангларга киради. Муаммолар ҳам, қийинчиликлар ҳам ҳаётнинг бир қисми, унинг ранго-ранг лаззатини англатувчи синовлардир. Қийинчиликсиз ҳаётнинг қадри бўлмагани каби, қоронғулик бўлмаса ёруғликнинг қадри билинмасди.
Хулоса қилиб айтганда...
Азиз дўстим, ҳаёт қисқа ва бетакрордир. У ҳеч қачон орқага қайтмайди ва уни қайтадан бошлаб бўлмайди. Шундай экан, майда-чуйда ранжишлар, арзимас ташвишлар деб буюк неъмат бўлмиш умрни зое кетказманг.
Ҳар бир тонгни табассум билан кутиб олинг, яқинларингизни қадрланг, борлиққа меҳр билан боқинг. Чунки сизда бор бўлган бугунги кун — кимдир орзу қилиб, лекин ета олмаётган бебаҳо хазинадир. Ҳаётни севинг ва уни мазмунли яшанг!
Авазбек Тўраев
Норин тумани “Қурбон ота” жоме
масжиди имом-хатиби